Przesyłam przegląd artykułów zamieszczonych w czwartym numerze Dubusa z 2012 roku.
Zapewne większość z kolegów zna to wydawnictwo, pomimo to przypomnę, że jest ono poświęcone falom ultrakrótkim i mikrofalom.
Zapraszam do lektury Dubusa i przypominam, że zaraz po Sylwestrze zaczynam zbierać pieniądze na prenumeratę tego pisma w roku 2013.
Aktualne informacje związane z prenumeratą pisma Dubus 2013 są dostępne na mojej stronie http://sp5btn.republika.pl/
Andrzej SP5BTN
W numerze 4/2012 Dubusa zamieszczone są następujące artykuły:
Transceiver SSB na pasmo 134 Ghz, autorstwa DL2AM
Jest to nie tyle opis konstrukcji tego urządzenia, co zbiór uwag i pomysłów związanych z jego usprawnieniem. Autor powołuje się na dawniejsze publikacje, zarówno swoje jak i innych konstruktorów, zamieszcza opisy prób, wyniki pomiarów, schematy blokowe, rysunki płytek. Słowem jest to publikacja adresowana do dociekliwych eksperymentatorów, którzy już dobrze znają temat 134 GHz.
Prosty transwerter na pasmo 1296 MHz na układach MMIC, autorstwa EA2SX
Na samym wstępie artykułu autor opisuje swoje doświadczenia związane z transportem sprzętu mikrofalowego na szczyty gór i wyraźnie zaznacza, że przysłowiowa ostatnia mila jest zawsze pokonywana pieszo. Użycie MMIC (mikrofalowych układów scalonych) bardzo upraszcza konstrukcję urządzeń, tym samym pozwala na zmniejszenie ich rozmiarów i ciężaru, tak uciążliwego podczas transportu sprzętu w góry.
Opisywany transwerter współpracuje z popularnym radiem FT-817 i waży zaledwie 500g. Gotowy transwerter składa się z dwóch płytek. Na jednej z nich jest zmontowany kwarcowy oscylator pracujący na częstotliwości 96MHz oraz są umieszczone cztery stopnie powielaczy częstotliwości, kolejno x3, x2, x2 i x2. Taki układ jest wykorzystywany do wytwarzania sygnału o częstotliwości 2,3GHz. W przypadku pracy w paśmie 23cm ostatni stopień powielacza nie jest montowany. Na wyjściu ostatniego powielacza pojawia się stabilny sygnał heterodyny o częstotliwości 1152MHz o mocy około 10 dBm. Na drugiej płytce jest umieszczony właściwy transwerter, zbudowany w oparciu o układy MMIC, w skład którego wchodzi mieszacz, przedwzmacniacz odbiorczy o wzmocnieniu 26 dB i dwustopniowy wzmacniacz nadawszy o mocy 500 mW. Autor załącza szczegółowe schematy oraz wyniki pomiarów i zdjęcia gotowego urządzenia.
Programowalny układ syntezy PLL do lokalnych oscylatorów na pasma mikrofalowe, autorstwa OE2JOM
Autor przyznaje, że nie miał zamiaru wyważać otwartych drzwi i w swojej konstrukcji posłużył się wieloma znanymi układami, w tym zmodyfikowanym generatorem kwarcowym wg DF9LN i układem przeciągania częstotliwości wg DC8EC. Pętla fazowa jest zbudowana w oparciu o układ ADF4157 oraz mikrokontroler z portem RS232 zbudowanym w oparciu o układ MAX3221. Autor załącza szczegółowe schematy, rysunki płytek, zdjęcia gotowego urządzenia oraz uwagi dotyczące jego programowania.
Wykorzystanie amatorskiego „chirp-radaru” do badań propagacyjnych, autorstwa VK3OE/VK3OER
Jest to obszerny artykuł poświęcony badaniom propagacji w pasmach krótkofalowych i ultrakrótkofalowych z wykorzystaniem „chirp-radaru”, czyli amatorskiego radaru zbudowanego w oparciu o transceiver telegraficzny. Wielkość, rozkład i prędkość przemieszczania się warstw Es oraz innych obszarów zjonizowanych jest oceniana na podstawie analizy amplitud i dopplerowskich odstrojeń sygnałów odbieranych przez ten radar. Co prawda opisane badania dotyczą obszaru Australii, jednak zastosowane metody mogą być wykorzystane w innych częściach świata. Jest to tekst przeznaczony dla osób z zacięciem naukowym, dla chętnych autor zamieszcza obszerną bibliografię tematu.
Projektowanie i konstrukcja nowoczesnych anten typu Yagi, autorstwa G0KSC
Jest to kolejny, trzeci artykuł z cyklu o tej tematyce, tym razem dotyczący łączenia anten typu Yagi w większe zespoły. Autor powołuje się na swoje doświadczenia oraz na opinię 9A2AE w kwestii optymalizacji dużych zespołów anten i dochodzi do wniosku, że nawet w przypadku bardzo starannych obliczeń, ręczna, eksperymentalna korekta ustawienia anten w naturalnych warunkach eksploatacyjnych pozwala na poprawę właściwości szumowych całego zespołu. Chodzi o likwidację przypadkowych listków bocznych, nie przewidzianych podczas obliczeń. Autor przestrzega krótkofalowców nie dysponujących dobrym zapleczem pomiarowym przed stosowaniem zbyt rozbudowanych układów antenowych, w których można poprawić zysk o ułamek decybela a stracić kilka decybeli z powodu drastycznego wzrostu poziomu szumów i zakłóceń. Trudno odnieść się do takich wniosków nie dysponując odpowiednią aparaturą i rozległym polem pomiarowym, wypada jedynie zawierzyć autorowi.
Diagonalne anteny rożkowe na pasma 122 GHz i 241 GHz, autorstwa DD8BD
Jest to artykuł poświęcony antenom rożkowym w kształcie ostrosłupa, które zdaniem autora są łatwiejsze do wykonania od anten w kształcie stożka. W tekście zamieszczone są wyniki obliczeń, przeprowadzonych z wykorzystaniem programu SABOR, służącego do wyznaczania charakterystyk przestrzennych anten rożkowych i reflektorowych. Pomysł polega na składaniu anten z kilku metalowych bloków, w których wykonane zostały zagłębienia w kształcie wycinków ostrosłupa. Takie zagłębienia można łatwo wykonać posługując się prostą frezarką i zwyczajnymi frezami walcowymi. Autor zamieszcza wykresy, rysunki i fotografie ilustrujące proces tworzenia takich anten.
MSRX, czyli odbiornik FSK441 i PSK2k do łączności meteorscatter, autorstwa DJ5HG
Jest to obszerny artykuł opisujący oprogramowanie służące do odbioru emisji FSK441 i PSK2k podczas łączności meteorscatter. W zasadzie nie chodzi nawet o odbiór sygnałów radiowych, a o analizę zapisów dźwięku w formacie wave. Program MSRX może pracować równolegle z WSJT i analizować pliki dźwiękowe zaraz po ich zapisaniu. Autor zamieszcza liczne wykresy i zrzuty ekranowe, wyjaśniające zasady synchronizacji oraz detekcji symboli, a także wyjaśnia praktyczne aspekty wykorzystania tego oprogramowania. Artykuł z pewnością zaciekawi wszystkich entuzjastów emisji cyfrowych.
PGA103+, czyli niskoszumny przedwzmacniacz na pasma VHF i UHF o dużej dynamice, autorstwa G4DDK
Jest to krótki artykuł, zawierający praktyczny opis przedwzmacniacza o bardzo dobrych parametrach, mogącego pracować w pasmach 144 MHz, 432 MHz i 1296 MHz. Możliwości samego układu MMIC są większe i może on być wykorzystany w zakresie od 30 MHz do 4 GHz. Autor zamieszcza schemat, wyniki pomiarów i zdjęcia przedwzmacniacza.
Możliwość wydłużania i rozbudowy anten typu Yagi, autorstwaDG7YBN
Jest to krótki artykuł, opisujący możliwość przedłużania anten typu Yagi, z zachowaniem tego samego członu wzbudzającego. Autorowi chodzi o możliwość rozbudowy anten stosowanych podczas pracy terenowej w zależności od warunków pogodowych oraz możliwości technicznych. Przykładowo, niewielka antena 5 el. Yagi na pasmo 144 MHz mająca zysk 8 dBd może być przedłużona i w wersji 8 el. może zapewniać zysk 11 dBd, przy czym konstrukcja jej części wzbudzającej nie ulega zmianie. Jest to ciekawa koncepcja, tym bardziej, że dotyczy także zespołów anten Yagi, które mogą być rozbudowywane w miarę potrzeb i możliwości uczestników ekspedycji. Artykuł zawiera liczne wykresy i ilustracje, w tym charakterystyki przestrzenne przykładowych zespołów anten.
Propagacja w paśmie 50MHz w miesiącach letnich, autorstwa VK2ZRH
Jest to obszerny artykuł poświęcony badaniom propagacji w paśmie 50 MHz poprzez obszar leżący na granicy terenów oświetlonych i nieoświetlonych słońcem, z wykorzystaniem wielokrotnego odbicia od warstw Es. Podobnie jak w poprzednim artykule o podobnej tematyce autor posługuje się radarem sondującym mezosferę ziemską. Trudno w dwóch słowach streścić tak złożony materiał, to trzeba po prostu samemu przeczytać. Tekst zainteresuje wszystkich krótkofalowców pracujących w pasmach VHF.
Jak zwykle, kolejny numer Dubusa zawiera obszerną końcową część, poświęconą nowinkom i plotkom ze świata fal ultrakrótkich i mikrofal. Znaleźć tu można liczne raporty z odbytych zawodów, wypraw, a także zdjęcia anten zainstalowanych na dachach lub w ogródkach przydomowych krótkofalowców z różnych stron świata.
Andrzej Walczyk (SP5BTN)